a) Dişeti Estetiği (Pembe Estetik)
Beyaz estetikteki önemli gelişmelerle birlikte çevre yumuşak dokuların pembe estetiği konusundaki beklentiler de değişmiştir. bu durum özellikle üst çene ön bölgede söz konusudur.
Sadece dişleriniz değil, dişetinizin de nasıl görüntüğü oldukça önemlidir. Dişeti büyümelerinde ve derin ceplerin olduğu bölgelerde dişetinin fizyolojik ve estetik bir form alması sağlanır.
Yumuşak dokuların restorasyon esnasında güzelleştirilmesi klinik olarak önem taşımaktadır. Restorasyonu çevreleyen dişetinin güzel görünümünün sağlanması ve restore edilen dişler arasındaki boşlukların ve siyah çukurların engellenmesinde restorasyon sınınrının yerleştirilmesi ve restorsyonun biçimlendirilmesinin belirli yolları vardır.
Gingivektomi
Dişeti büyümelerinde ve derin ceplerin olduğu bölgelerde dişetinin kesilerek çıkarılması işlemidir.
Daha sonra dişeti konturları düzeltilerek, dişetinin fizyolojik ve estetik bir form alması sağlanır.
Rejenerasyon
Rejeneratif işlemler periodontal hastalık sebebiyle yıkıma uğrayan destek dokuların vücudun kendi yapım mekanizmaları uyarılarak yeniden oluşturulması amacıyla uygulanır.
Uygun durumlarda, hastalıktan etkilenmiş dokular uzaklaştırılarak, membran, kemik grefti veya doku uyarıcı proteinler kullanılarak yeni destek yapıların oluşması sağlanır.
Yumuşak Doku Grefti
Dişetinin çekilmesi sonucu kök yüzeyleri açığa çıkar. Bu durum dişlerin görünümünün uzamasına yol açar, açığa çıkmış kök yüzeyleri sıcak ve soğuk yiyecek ve içeceklere karşı hassastırlar.
Sert diş fırçalama, zararlı alışkanlıklar (tırnak yeme, kalem ısırma vs..), protezler, ortodontik apareyler, yaşlanma ve periodontal hastalıklar gibi çeşitli nedenlere bağlı olarak dişetlerinde çekilme meydana gelebilir.
Tedavi safhasında, öncelikle hastalığa yol açan sebep belirlenerek kontrol altına alınmalı veya mümkünse ortadan kaldırılmalıdır.Yumuşak doku geftleri kök yüzeylerini kapatmak veya çekilmeden dolayı kaybolan dişeti dokusunu arttırmak amacıyla uygulanır.
Bu uygulama aynı zamanda dişeti çekilmesini ve kemik kaybı riskini azaltır. Açığa çıkmış kök yüzeylerinin kapatılması bu bölgede çürük oluşumunu önler ve estetiğin düzeltilmesine yardımcı olur.
Yumuşak doku greftleri uygulamalarında damak bölgesi veya ağzın başka bir verici bölgesinden alınan dişeti dokusu 'greft' olarak kullanılır.
Kuron Boyu Uzatma
Dişeti dokusu dişlerin üzerini çok fazla örttüğü durumlarda dişlerin boyu ağızda çok kısa görünebilir.Bu durum "gummy smile" olarak adlandırılır ve estetiği kötü etkiler.Kuron boyu uzatma operasyonu ile fazla dişeti dokusu çıkarılıp altındaki kemik yeniden şekillendirilerek dişlerin daha uzun görünmesi sağlanır.Ayrıca, dişin kırık hattı dişetinin altındaysa veya çürük varsa, restoratif işlemlerden önce protezlerin tutuculuğunu arttırmak, dişeti seviyelerini düzeltmek amacıyla da kuron boyu uzatma operasyonu uygulanabilir.
b) Diş Estetiği (Beyaz Estetik)
Beyazlatma (Bleaching)
Beyazlatma, dişlerin yapısında (mine ve dentin tabakasında) oluşan ve estetik açıdan
sorun yaratan renkleşmeleri giderme işlemidir . Renkleşmeler genellikle yaşlılık,
boyar maddelerin (kahve, çay, kola, sigara vb.) tüketimi, travma, kanal tedavisi,
eski protezler, kaplamalar ve de dolgular nedeniyle oluşur. Dişlerin gelişim sürecinde
kullanılan antibiyotik (tetrasiklin) veya aşırı flor tüketimi de dişlerde renklenmelere
yol açabilir.
Beyazlatma işlemi iki şekilde yapılabilir:
- Home Bleaching (Ev tipi)
- Office Bleaching (Muayenehane tipi)
1. Home Bleaching (Ev tipi)
Hekimin ağızdan ölçü almasını takiben, dişlerin üzerine takabilecek ince ve elastik
kalıpları hazırlanır. Bireysel olarak hazırlanan özel kalıbın ön bölgesindeki ufak
haznelere hasta evde ilaç yerleştirerek bu kalıbı dişlerin üstüne günde en az 6
- 8 saat süreyle takar. Bu işlemin uyku esnasında yapılması, kişinin günlük yaşantısını
aksatmaz. Tedavi, elde edilecek beyazlık derecesi ve de dişlerde oluşabilecek hassasiyete
bağlı olarak ortalama 1 - 4 hafta içinde sonlandırılmalıdır.
Bu tedavi esnasında özellikle çay-kahve ve şarap gibi boyar maddelerle sigara tüketimininden
kaçınılmalıdır. Aksi takdirde tedavi ters etki gösterip, daha yoğun renkleşmelere
neden olacaktır.
2. Office Bleaching (Muayenehane tipi)
Bu yöntem klinikte ve de hekim kontrolünde yapılan beyazlatmadır. Burada kullanılan
solüsyonun ev tipinde kullanılana oranla çok daha yüksek konsantrasyonda olması,
tecrubeli bir hekimin kontrolünü gerektirmektedir. Bu yöntemde tedavi süresi çok
daha kısalacakken, hassasiyet riski artabilmektedir.
Her iki yöntemde etkin olmasına rağmen tercih, renklenmenin derecesine, tedavinin
ne kadar çabuk sonlandırılmak istendiğine ve hekimin görüşüne bağlıdır.
Her iki yöntemde de özellikle unutulmaması gereken nokta, elde edilen beyazlığın
ömür boyu kalıcı olmamasıdır. Daha önceden renkleşmeye neden olan etmenlerin devamlılığı
ve de özellikle çay-kahve ve şarap gibi boyar maddelerle sigara tüketiminin miktarı,
renkleşmenin geri dönüş süresini belirleyecektir.
Laminate Veneerler
Dişlerin sadece ağız dışından görülebilen dış yüzeylerini restore etmek amacı ile
estetik materyallerden yapılan bir çeşit bölümlü kuron protezidir. Estetik amaçla
uygulanabilecek restorasyonlar arasında en konservatif olanıdır. Çoğunlukla dişte
yapılacak 0,5 mm. kadar bir aşındırma yeterli olacaktır. Bu sayede dişin ön yüzeyinde
oluşacak minimum madde kaybıyla hem üstün bir estetik sağlanmış olacak; hem de dişin
diğer yüzeylerinin doğal yapısı ve diş-dişeti ilişkisi korunmuş olacaktır.
Kompozit veya akrilik gibi diş diş rengindeki maddelerden de üretilebilmesine rağmen
günümüzde, estetik ve biyolojik avantajlarından dolayı seramik laminate veneerler
daha çok tercih edilmektedir.
Uygulama Alanları:
- Diş çürükleri veya kırıklarına bağlı küçük madde kayıpları
- Çapraşıklıkların düzeltilmesi
- Diastemaların (diş aralıkları) kapatılması
- Dişlerdeki aşınmaların giderilmesi
- Dişlerde ilaç kullanımı ve aşırı flor kullanımına bağlı renkleşmelerin düzeltilmesi
- Doğuştan olan renkleşmelerin düzeltilmesi
- Dişlerdeki şekilsel ve yapısal bozuklukların düzeltilmesi
- Beyaz bir gülüş sağlanması
- Dişlerin boylarının uzatılması
Metal Desteksiz (Tam Seramik) Kuron ve Köprü Protezleri
Kuron protezleri, dişlerin ağız içerisinde
görülen kısımlarını restore etmeye yarayan ve çeşitli materyallerden yapılan protezlerdir.
Genelde dişlerde dolgu yapılamayacak kadar fazla madde kaybı olduğunda veya farklı
estetik beklentilerin mevcutiyetinde tercih edilir.
Kuron Protezlerinin Uygulama Alanları:
- Diş çürükleri veya kırıklarına bağlı küçük madde kayıpları
- Çapraşıklıkların düzeltilmesi
- Diastemaların (diş aralıkları) kapatılması
- Dişlerdeki aşınmaların giderilmesi
- Dişlerde ilaç kullanımı ve aşırı flor kullanımına bağlı renkleşmelerin düzeltilmesi
- Doğuştan olan renkleşmelerin düzeltilmesi
- Beyaz bir gülüş sağlanması
- Dişlerin boylarının uzatılması
Köprü protezleri, gövde ve dayanak yoluyla
doğal dişler üzerine gelen çiğneme basınçlarını periodonsiyum (dişi çevreleyen dokular)
ve alveol kemiği (diş mevcutiyetinde dişi çevreleyen kemik) aracılığıyla çene kemiğine
ileten protezdir. Dişsiz boşluğun aşırı uzun olmadığı ve de boşluğun her iki tarafındaki
dişlerin sağlıklı olduğu durumlarda uygulanır.
Köprü Protezlerinin Yapım Amaçları:
- Kaybedilen dişin yerini alır
- Fonksiyon
- Estetik
- Fonasyon gibi faktörlerin devamlılığını sağlar.
Zirkonyum Altyapılar
Artan estetik beklentiler, metal altyapıların yerine diş renginde altyap arayışlarının
artmasına neden olmuştur. Tam seramik sistemler uzun yıllardır tek diş restorasyonlarında
veya ön bölgelerdeki kısa köprü protezlerinde başarıyla uygulansa da, çiğneme kuvvetlerinin
fazla olduğu bölgelerde ve de 3 üyeden uzun köprü protezlerinde uygulanmaları endike
değildi. Zirkonyum uzun yıllardır uzay sanayinde, otomotiv sanayinde ve de ortopedide
kalça protezlerinde başarıyla kullanılan yüksek dirence sahip bir materyaldir.
Son yıllarda bilgisayar destekli tasarım ve de üretim yapan sistemlerin diş hekimliğinde
yaygınlaşması ile birlikte, zirkonyum da kuron ve köprü protezleri için altyapı
hazırlanmasında başarıyla kullanılmaya başlanmıştır. Zirkonyumun kullanımıyla, klasik
metal destekli köprü protezlerinin uygulanabileceği her vakada metal içermeyen,
diş renginde restorasyonların yapılabilmesi de artık mümkün olmuştur.
Estetik ve doğal bir görüntüye sahip dişler, sosyal ilişkilerin kurulmasında önemli
bir anahtarıdır, kişinin kendine güvenmesini sağlar. Kusursuz dişler ve kazanılmış
bir gülüş bedensel sağlığın, sosyal ilişkilerin ve mesleki başarının tanımında önemli
bir rol oynar. Estetik ve de doğalı en iyi taklit edebilen mükemmel restorasyonlar
yönündeki arayışlar, tam seramik sistemlerinin geliştirilmesini sağlamıştır. Bu
materyallerin optik özellikleri ve bütünlüğü, doğal diş dokusunun mükemmel bir biçimde
taklit edilebilmesini sağlamaktadır.
Restorasyonun üzerine gelen ışık, farklı seramik tabakalarında kırılarak dişetine
iletilir. Bu sayede dişeti doğal dişlerde olduğu gibi canlı, taze, pembe bir renk
elde eder, arzulanan pembe estetik sağlanmış olur. Metal destekli restorasyonlarda
ise gelen ışık metal yüzeyinden yansıyarak, doğal olmayan opak bir görüntüye ve
de dişeti kenarlarında gri bir bant görülmesine neden olur.
Tam Seramik Sistemlerin Başlıca Avantajları:
- Işık geçişine izin verirler ve restorasyon kenarında dişetinin rengi korunur.
- Yüksek bir estetik potansiyeline sahiptirler.
- Optik özellikleri bakımından doğal dişlerle yüksek benzerlik gösterirler.
- Mikrosızıntının minimum olması nedeniyle restorasyon altında sekonder çürüklere
daha az rastlanır.
- Doku uyumu tüm restoratif materyaller içinde en iyisidir.
- Yüksek doku uyumu sayesinde klinik ömürleri daha uzundur.
- Metal alt yapının kullanılmaması, metal alerjisi ve toksik reaksiyon riskini ortadan
kaldırır.
- Genellikle bilgisayar destekli teknolojiler yardımıyla üretilmelerinden dolayı üretimleri
daha kolay ve güvenilirdir.
Kompozit Reçineler (Diş Renginde Dolgular, Estetik Dolgular, Adeziv Sistemler)
Özellikle estetiğin ön planda olduğu vakalarda tercih edilen diş renginde restorasyonlardır.
Dişle olan bağlantı özelliklerinden dolayı, amalgam dolgularda olduğu gibi tutuculuk
sağlamak amacıyla dişten madde kaldırılmasına gerek yoktur; sadece çürüğün kaldırılması
yeterlidir. Kompozit dolgular, hazırlanan kaviteye tabaka tabaka yerleştirilir ve
her tabaka özel bir ışık ile sertleştirilir. Bu işlem bitince kompozit dolgular
dişe göre şekillendirilir ve düzeltilir.
Kompozitler, yalnızca çürükleri restore etmek için değil, dişlerin rengini ve biçimini
değiştirerek kozmetik etkileri için de kullanılabilmektedirler. En önemli dezavantajları,
işlem sonrası bir süre hassasiyet olmasıdır. Dolguların renkleri, kahve, çay gibi
boyayıcı yiyeceklerle de hafifçe değişebilmektedir.
Amalgam restorasyonların aksine, kompozit dolgular tek seansta tamamlanır. Tedavinin
ardından hasta dilerini normal olarak kullanabilir. En önemli dezavantajları ise,
işlem sonrası bir süre hassasiyet olmasıdır.
İnley ve Onleyler
Kanal tedavisi, çürük ve travma gibi etkenlere bağlı olarak dişlerde oluşan madde
kaybını, dişin sadece eksik olan kısımlarını tamamlayacak biçimde restore eden bir
çeşit bölümlü kuron protezi veya daha basit bir anlatımla laboratuvarda altın, çeşitli
alaşımlar, kompozit veya porselenden hazırlanmış bir çeşit dolgudur.
İnlay ve onlaylerde de aynı laminate veneerlerde olduğu gibi dişin sağlam kısmı
doğal haliyle korunmaktadır. Özellikle estetik ve de konfor beklentisi yüksek olan
hastaların arka bölgedeki dişlerinde, metalik ve koyu renk görünümlü amalgam restorasyonların
yerine tercih edilmektedir. Ayrıca çok sayıda dolgu yapılması gerektiğinde, tek
seansta yapılacak diş hazırlığı ve ölçü alma aşamasını takiben, laboratuvarda hazırlanan
porselen dolgular ikinci seansta yerleştirilerek zamandan tasarruf sağlar. Aynı
şekilde restorasyonların klasik dolgular gibi ağız içinde değil de laboratuvarda
hazırlanması, mükemmel bir uyum sağlar.
Amalgamın içeriğindeki civanın aksine porselen biyolojik olarak insan vücuduyla
en uyumlu materyallerden biridir. Bunun yanında yüksek estetik özellikleri de porseleni
tercih sebebi yapmaktadır. Tüm bu faktörlerden dolayı metal alaşımı ve kompozitlerin
kullanımı günümüzde oldukça azalmış, yerini porselen inlaylere bırakmıştır.
Porselen İnley ve Onleylerin Avantajları:
- Estetiktirler
- Uzun ömürlüdürler
- Kalan sağlam diş dokusunu korurlar
- Kenar sızıntısı ve yeni çürük oluşma riski minimumdur
- Biyolojik uyumları iyidir
- Allerjik reaksiyon göstermezler
- Bakteri plağı tutulumu azdır
- Zaman tasarrufu sağlarlar
- Diş-restorasyon uyumu çok hassastır